Ciekawa dyskusja odbyła się w czwartek 24 września 2026 roku w siedzibie związku rewizyjnego „Społem” – w ramach festiwalu „Warszawa w budowie 18. Suwerenna i najedzona”. Obok odniesień historycznych można było usłyszeć także propozycje rozwiązań na przyszłość – takich, które pomogłyby rozwijać się spółdzielczości spożywców w obecnych warunkach rynkowych.
Wzięli w niej udział: Ryszard Jaśkowski, Prezes Zarządu Krajowego Związku Rewizyjnego Spółdzielni Spożywców „Społem” a zarazem jeden z Zastepców Prezesa Zarządu Krajowej Rady Spółdzielczej, Aneta Englot, ekonomistka i Członkini Zarządu Ogólnopolskiego Związku Rewizyjnego Spółdzielni Socjalnych „OZRSS” oraz od 2021 r. Prezeska Zarządu Krajowego Związku Rewizyjnego Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Warszawie, Aleksandra Bilewicz, socjolożka i adiunktka w Instytucie Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, Katarzyna Maciąg, prezeska Kooperatywy Dobrze oraz Alicja Wójcik, koordynatorka Koalicji Suwerenności Żywnościowej.
Poniżej krótko streszczamy wystąpienia poszczególnych panelistów bez odnoszenia się do przedstawianych kwestii w postaci własnego komentarza. Debata była tym bardziej interesująca, bo zawierała wiele odniesień do historii, z której można się uczyć, kreując przy tym pomysły na nowe rozwiązania rozwojowe w spółdzielczej branży spożywców.
Zaakcentowano historyczne znaczenie spółdzielczości dla zabezpieczenia suwerenności żywnościowej Polaków, a zarazem dla sprzyjania „sprawczości” konsumentów, którzy oczekują produktów coraz wyższej jakości. Na przestrzeni 150 lat, kiedy to pojawiły się pierwsze kooperatywy spożywcze, a potem sklepy działające pod szyldem „Społem”, z udziałem tak znakomitych animatorów spółdzielczości jak np. Romuald Mielczarski i prezydent-spółdzielca Stanisław Wojciechowski, spółdzielcy, dopracowali skuteczne sposoby zaopatrywania ludności zarówno w okresach niepokojów i kryzysów, jak i w „spokojnych czasach”. Jednak współcześnie, pomimo klarownego podziału na obsługujące wieś gminne spółdzielnie (GS), a miasto unowocześniające stale placówki „Społem”, spółdzielczości jest bardzo trudno konkurować z wyposażonymi w duże kapitały zewnętrzne handlowymi sieciami zagranicznymi.
Dlatego spółdzielczość spożywców prowadzi działania, które mają za zadanie zarówno budowanie odporności żywnościowej, jak i stałe podnoszenie jakości i różnorodności towarów oraz wzmacnianie obecności spółdzielczości spożywców lokalnie.
Szacuje się, że obecnie w Polsce działa ok. 700 placówek GS, 1000 spółdzielni konsumenckich oraz ok. 130 zakładów przetwórstwa i garmażeryjnych. Oprócz tego powoli, ale jednak rozwijają się Grupy Producentów Rolnych (GPR) a także Rolnicze Spółdzielnie Produkcyjne, Pszczelarskie, Ogrodnicze i inne.
Zgodnie stwierdzono, że bazując na historycznych doświadczeniach, środowisko spółdzielców powinno kontynuować prace nad stworzeniem nowej, wspólnej marki produktowej, która trafi do przekonania ogółu konsumentów (padają różne propozycje nazwy tej marki).
Muzeum Historii Spółdzielczości Krajowej Rady Spółdzielczej dziękuje zespołowi kuratorskiemu festiwalu za zaproszenie przedstawiciela Muzeum na debatę.
