Spółdzielczy Dom Handlowy „Zenit” w Katowicach należy do grona najistotniejszych i najszerzej rozpoznawalnych obiektów w dziejach polskiego modernizmu powojennego. Jednocześnie stanowi symboliczny pomnik minionej epoki handlu spółdzielczego.
Projekt gmachu stworzyli wybitni twórcy polskiego modernizmu – Mieczysław Król i Jurand Jarecki, a aranżację wnętrz współprojektował plastyk Jan Kosarz. Samą nazwę „Zenit” wybrano w otwartym konkursie publicznym. Budowlę zlokalizowano w samym sercu Katowic, przy Rynku pod numerem 12 – w miejscu, gdzie wcześniej wznosił się najstarszy hotel w mieście – Hotel Welt.
Prace nad jego wzniesieniem rozpoczęto w 1958 roku, a uroczyste otwarcie nastąpiło 24 września 1962 roku. W chwili oddania do użytku „Zenit” był największym domem towarowym w województwie katowickim oraz jednym z najokazalszych obiektów tego typu w całej Polsce. Jego powierzchnia handlowa wynosiła ok. 3,6 tys. m² a całkowita zbliżała się do 6,8 tys. m². Obiekt podzielono na strefę handlową (parter i trzy piętra) oraz część biurowo-administracyjną. Jego najbardziej charakterystycznym elementem stał się monumentalny, w pełni przeszklony wykusz oparty na filarach, który po zmroku zamieniał się w ogromną, świetlistą witrynę.
Zenit” był wręcz symbolem nowoczesności w PRL. Został nawet wspomniany w popularnej kiedyś książce młodzieżowej Alfreda Szklarskiego pt. „Sobowtór profesora Rawy”.
Budynek był ściśle związany ze spółdzielczością spożywców, a konkretnie z Powszechną Spółdzielnią Spożywców „Społem”. W czasach PRL-u zatrudniał setki osób: w latach sześćdziesiątych około 200 pracowników, a w dekadzie gierkowskiej już blisko 300. Oferował bogaty wybór towarów, których próżno było szukać w przeciętnych sklepach państwowych.
O spółdzielczych domach towarowych (handlowych) czytaj także tutaj.
